Belemmeringen overwinnen of beheersbaar maken is een kernonderdeel van bijna elk loopbaantraject. Maar hoe effectief zijn de methoden die we hiervoor inzetten eigenlijk? In de nieuwste editie van LoopbaanVisie (april 2026) onderzoekt Maarten Freriks, mede-oprichter van id Plein, waarom we als professionals vaker de wetenschap als kompas zouden moeten gebruiken.
Bij id Plein zetten we ons al jaren in om evidence-based werken binnen de branche op de kaart te zetten. Dit is hard nodig, want de praktijk blijkt vaak weerbarstiger dan de romantische coachingsmodellen ons voorspiegelen.
De Inzicht-paradox
Een van de meest hardnekkige mythes in coaching is dat ‘inzicht’ automatisch leidt tot verandering. We graven als een archeoloog in het verleden van een cliënt, in de hoop de bron van een belemmering te vinden. De wetenschap laat echter zien dat urenlang praten over de oorzaak van een gebrek aan zelfvertrouwen er juist voor kan zorgen dat iemand dieper in het moeras wegzakt.
De werkelijke sleutel tot verandering? Gedrag. In plaats van te wachten tot een overtuiging verandert, suggereert onderzoek dat we de pijl moeten omdraaien: verander het gedrag, en de overtuiging volgt. De professional moet daarom minder werken als een archeoloog en meer als een architect van de toekomst.
Wetenschappelijke pijlers voor loopbaanbegeleiding
In het artikel worden drie bewezen theorieën uitgelicht die direct toepasbaar zijn in de praktijk:
- Social Cognitive Career Theory (SCCT): Focus op self-efficacy. Door belemmeringen op te splitsen in ‘mastery experiences’ (kleine successen), herstelt het geloof in eigen kunnen.
- Zelfdeterminatietheorie (ZDT): Motivatie floreert bij Autonomie, Binding en Competentie. Anno 2026 is er bovendien een cruciale vierde pijler bijgekomen: Rechtvaardigheid. Een blokkade door ervaren discriminatie is immers geen ‘belemmerende overtuiging’, maar een rationele reactie op een onrechtvaardige omgeving.
- Career Adapt-Abilities Scale (CAAS): Een dashboard om de wendbaarheid van cliënten te vergroten door te werken aan betrokkenheid, controle, nieuwsgierigheid en zelfvertrouwen.
Van onderbuikgevoel naar professioneel ambacht
Evidence-based werken betekent niet dat we menselijkheid verliezen, maar juist dat we ons vak naar een hoger plan tillen. Het vraagt van ons als professionals dat we kritisch blijven naar onze eigen confirmation bias en ingesleten patronen.
Loopbaancoaching is geen ‘zachte sector’ die drijft op louter goede bedoelingen; het is een stevig ambacht dat rust op de best beschikbare kennis. Bij id Plein blijven we deze brug tussen wetenschap en praktijk slaan.
Wil je meer weten over hoe id Plein evidence-based methodieken toepast in re-integratie en HR-advies? Neem dan contact met ons op.
